Politiechef na geweldsgolf: 'investeren in jeugdzorg, onderwijs en huisvesting'

10 juni 2020 11:20

Door Marcel Beijer

ALMERE – Districtschef Famke van Spaendonk neemt op 1 juli afscheid van de politie Flevoland. Ze is van mening dat de politiek meer aandacht moet geven aan jeugdproblematiek, zorg, onderwijs en huisvesting. "Als dat preventief goed staat, voorkomt dat criminaliteit en dus ook inzet van de politie. Zeker voor een stad als Almere is dat enorm belangrijk."

Zou Almere, net als Amsterdam en Utrecht, van het Rijk ook miljoenen euro's moeten krijgen voor de bestrijding van criminaliteit?

"Ja, dat geldt voor heel Midden-Nederland: Amersfoort groeit bijvoorbeeld ook. Het is tijd voor een herverdeling van die gelden. Ik lobby daarvoor intern, dat doet het Openbaar Ministerie ook intern en burgemeester Weerwind ook, samen met collega-burgemeesters in de regio. De bal ligt nu echt in Den Haag."

Begrijpt u de kritiek van met name VVD en PVV? De VVD zei letterlijk: we horen al jaren hetzelfde riedeltje van de politie, maar ondertussen neemt de criminaliteit toe.

"Eerlijk gezegd vind ik die kritiek heel lastig. We kunnen gewoon niet altijd alles zeggen als we ons werk aan het doen zijn. Soms duurt het lang om iets op te lossen en niet altijd is ons werk zichtbaar. Maar het is diezelfde politiek, en dan bedoel ik landelijk, die de keuze maakt om te bezuinigen op Jeugdzorg, op onderwijs en huisvesting. Dat leidt tot problemen, zoals bijvoorbeeld meer criminaliteit of mensen met verward gedrag. Het leed is dan eigenlijk al geschied. Als het dan fout gaat kijkt diezelfde politiek naar de driehoek (burgemeester, officier van justitie en politiechef, red.): waarom lossen jullie het niet op? Kom op, zeg. Het zijn de vruchten van je eigen beleid. Juist Almere, met een jonge bevolking, moet daar waakzaam op zijn. In nieuwe wijken als Poort en in de toekomst Pampus is het belangrijk dat dit goed wordt opgezet. Het voorkomt later problemen."

Almere wordt de laatste weken opgeschrikt door schietincidenten. Kunt u daar iets meer over vertellen?

"Inhoudelijk niet, want dat zou ik het onderzoek frustreren. Laat ik daar dit over zeggen: we zitten er bovenop. Verreweg de meeste mensen dragen geen wapens, maar Almere wordt een grote stad en daar wonen niet alleen maar lieve Almeerders. En laten we niet naïef zijn: iemand heeft een wapen en besluit te schieten met het risico onschuldige bewoners te raken. Je hoeft geen geleerde te zijn om te bedenken in welke categorie die valt."

Klopt het dat een motorclub bij die incidenten betrokken is?

"Ik ga niets suggereren. Wij houden alle mogelijkheden open. Al eerder hebben we gezegd dat er qua ondermijning drie speerpunten zijn: buitengebied, bedrijventerrein en outlaw motorgangs. Veel leden van motorclubs wonen in Flevoland. Dat is reden om ze heel goed in de smiezen te houden."

De burgemeester zei dat Almere helaas ook voor criminelen een fijne plek is: je kan er anoniem wonen en er zijn veel uitvalswegen.

"Dat klopt, maar dat kan je van Lelystad ook zeggen. De A6 leent zich uitstekend voor mobiel banditisme: Inbrekers roven de boel leeg, en smeren hem snel via de snelweg naar het noorden of oosten via de A27."

Zijn er hotspots in Almere; plekken die extra in de gaten worden gehouden omdat er criminele activiteiten plaatsvinden?

"We zijn alert. Er zijn plekken die we extra in de gaten houden. En daarbij is het heel belangrijk om goede informatie te krijgen van bewoners. Wie het gevoel heeft dat er ergens iets niet pluis is, dan is dat meestal ook zo. Je kan dat bijvoorbeeld melden via Meld Misdaad Anoniem. Dat helpt ons enorm en is ook gegarandeerd anoniem, dat staat ook los van de politie. Wij kunnen geen data daarvan achterhalen."

Het stadsdeel Poort wordt als hotspot genoemd.

"Ik denk dat de demografie ook veel zegt. Percentueel kiest een bepaald aantal jongeren het verkeerde pad. Almere heeft veel jeugd. In Poort woont relatief veel jeugd."

Pakt de gemeente de veiligheid wel goed aan?

"Er is veel te weinig waardering voor de manier waarop de gemeente die schietincidenten heeft opgepakt. Burgemeester Weerwind heeft zich echt zéér moedig getoond door hele zware bestuursrechtelijke maatregelen te nemen. Hij deed én woningen op slot, én legde gebiedsverboden op én stelde tijdelijk ook nog eens cameratoezicht in. Niet veel burgemeesters durven deze zeer zware middelen te gebruiken en dan ook nog eens met die snelheid. Dan wordt gedaan alsof dat normaal is, maar dat is het niet. Het is uniek."

De politie in Almere is sinds 2012 niet meer uitgebreid. De stad groeit echter wel. Voert u wel voldoende druk uit om het korps uit te breiden?

"Dat is niet aan mij. Ik werk met de formatie die de politiek mij geeft. Het is zuiver een politieke keuze. De Almeerse fracties moeten aan de bel trekken in Den Haag. Wat ik wél kan doen is bij de Nationale Politie extra formatie vragen als dat nodig is. Bij die schietincidenten heb ik dat dus gedaan. Daar is nu een onderzoeksteam op gezet. Overigens leveren we in Almere met een klein team echt een superprestatie: het aantal oplossingen ligt heel hoog. In 2018 hadden we ook een periode met veel schietincidenten. Daar is ook een onderzoeksteam op gezet. Dat is toen de kop ingedrukt."

Toch is er een gevoel van onveiligheid. In de Meenten draagt iemand voor zijn eigen veiligheid een wapen. Een vrouw laat daar haar hond uit met pepperspray op zak.

"Kijk, het is ernstig dat ze het gevoel hebben dat zoiets nodig is omdat ze bang zijn, maar ze moeten goed beseffen dat het strafbaar is. Je mag geen vuurwapen bij je dragen, tenzij je bevoegd bent. Punt."

Zou een vrijwillige inzamelingsactie van wapens helpen? Elders blijkt dat succesvol.

"Ik denk dat je daarmee de doelgroep niet bereikt. Harde criminelen leveren echt hun wapens niet in."

Volgens de burgemeester heeft Almere vooral opsporingsambtenaren nodig. Hoeveel?

"Ik vind het lastig om een aantal te noemen"

Procentueel dan. Als Almere er 100 agenten bij zou krijgen, hoeveel zitten er dan in de opsporing?

"50 procent. Als er 200 bijkomen wordt dat procentueel minder."

Dat is best veel.

"We hebben ook veel in te halen. Toen onze formatie werd vastgesteld is gekozen voor een bepaalde afstemming tussen opsporing en blauw. Toen heeft blauw de voorkeur gekregen. In de huidige tijdsgeest, waar ondermijning en cybercrime serieuze problemen zijn, hebben we een extra impuls nodig op het gebied van opsporing."

Kunt u uitleggen waarom dat is? Handhaving is ook een dingetje namelijk...

"Ik denk dat we qua handhaving in Almere op orde zijn. Die wijkagenten marcheren goed. De suggestie wordt soms gewekt dat ze te weinig zichtbaar zijn. Maar waar er problemen zijn, springt de wijkagent in. Ook de verbinding tussen de wijkteams, de veiligheidsmanagers en gebiedsmanagers van de gemeente is goed. Er is structureel overleg. Ook met de zorgpartners en de scholen. Er is geen schooldirecteur die kan zeggen dat hij de wijkagent niet kent. Als mensen de wijkagent niet zien, komt dat waarschijnlijk omdat ze hem niet nodig hadden."

Famke van Spaendonk: "Het is de politiek die de keuze maakt om te bezuinigen." (Foto: Almere DEZE WEEK)