Financiële controle op Almeerse stichtingen is lastig

Door Marcel Beijer
ALMERE – In Almere krijgen tientallen stichtingen subsidie van de gemeente. De bedragen variëren van enkele duizenden euro’s tot enkele miljoenen. Hoe de besteding van die subsidies in het stadhuis gecontroleerd wordt is duister. Bij de gemeente wilden de ambtenaren – ook na herhaaldelijke verzoeken van deze krant - niet in een gesprek uitleggen hoe de subsidies van Almeerse stichtingen financieel worden gecontroleerd.

De jaarrekeningen van stichtingen zijn lastig te controleren. (Foto: Adobe Stock)


Bedrijfseconoom Maarten den Ouden stelt onomwonden dat de controle op jaarrekeningen van stichtingen lastig is uit te voeren. Den Ouden heeft 25 jaar ervaring als registeraccountant, gespecialiseerd op het gebied van management en organisatie bij verenigingen en auteur van de Kascommissiegids. Zijn conclusie is opmerkelijk, want bij stichtingen die subsidie ontvangen zou die controle juist glashelder moeten zijn.

KAF


De gemeenteraad schrok zich onlangs een hoedje toen deze krant publiceerde dat de directeur van KAF (Schouwburg Almere) meer salaris opstrijkt dan de burgemeester. De cijfers zijn eenvoudig te achterhalen door de jaarrekening van KAF door te spitten.
Maar bij stichtingen is die controle minder simpel. Zij volstaan meestal met het indienen van het jaarverslag. “Stichtingen zijn wettelijk verplicht om, naast een jaarverslag, ook een jaarrekening op te stellen”, zegt Den Ouden. “In een jaarrekening moeten de financiën inzichtelijk worden gemaakt. In een jaarverslag worden toch vooral obligate zaken weergegeven, zoals bijvoorbeeld het aantal bezoekers of hoeveel twitteraars erbij zijn gekomen. Er staat weliswaar vaak een paragraafje in over de financiën, maar stichtingen kunnen volstaan met summiere informatie, waaruit weinig valt af te lezen.”

Jaarrekening


Voor inzicht in de financiële situatie en de kosten en baten van een stichting is de jaarrekening dus veel belangrijker dan het jaarverslag. “Het is daarom bijzonder dat een jaarrekening wettelijk niet openbaar hoeft te worden gemaakt, zelfs niet bij de KvK”, aldus Den Ouden. “Misschien dat ambtenaren die cijfers bezitten, maar als burgers of journalisten ze openbaar willen krijgen, zit er niets anders op dan een WOB-verzoek (Wet Openbaarheid Bestuur) in te dienen. Dat doe je niet zo snel, want dat is een heel gedoe. Dus zou het logisch zijn als de jaarrekeningen openbaar waren, maar dat gebeurt dus niet.”

50.000 euro


In Almere zijn alleen stichtingen die meer dan 50.000 euro subsidie ontvangen verplicht om jaarlijks een financieel verslag of jaarrekening bij de gemeente in te dienen. Die jaarrekening hoeven ze inderdaad niet openbaar te maken. Als de subsidie hoger is dan 125.000 euro per jaar moet ook een accountantsverklaring worden bijgeleverd. In Almere wordt niet specifiek gevraagd om een controleverklaring van de accountant. “En dat zou eigenlijk wel een eis moeten zijn”, stelt Den Ouden. “Je hebt namelijk ook accountantsverklaringen die expliciet verklaren dat de cijfers niet gecontroleerd zijn door de accountant. Met een controleverklaring geeft de accountant aan dat de cijfers ook daadwerkelijk gecontroleerd zijn. Een wezenlijk verschil. Niet iedere gemeente is daar even scherp op.”


Raadsleden


Ook voor raadsleden is het lastig om stichtingen te controleren op de cijfers. “De jaarcijfers moeten worden afgegeven aan de gemeente, daar kijken dus ambtenaren naar”, zegt Willy-Anne van der Heijden (GroenLinks) die zelf vaak kritisch keek naar de financiële huishouding van KAF. “Als zo’n ambtenaar opmerkelijke cijfers ziet, slaat hij alarm bij de wethouder. Maar dan nog is het lastig om in te grijpen. Bij KAF zei de wethouder destijds dat hij weliswaar kan waarschuwen, maar zich niet in de bedrijfsvoering mag mengen. En dat geldt voor stichtingen ook.”


Horizontaal


Sinds 2013 werkt Almere met een zogenoemde ‘horizontale’ controle. Met een dertigtal instellingen is een convenant ondertekend waarin zij tegenover een werkgroep van raadsleden verantwoording afleggen over de cijfers. Meestal is daar een bestuurslid en de voorzitter van de Raad van Toezicht bij betrokken. Van der Heijden: “Daar vragen we hoe de koers van de stichting is, of alles goed gaat, wat de ontwikkelingen zijn en vragen ook naar de cijfers. Dat zijn best diepgaande gesprekken. Maar dat zijn grote instellingen. We hebben eerlijk gezegd geen zicht op alle instellingen. Zeker bij de kleinere stichtingen is dat best lastig te controleren.”
Den Ouden kan die lezing beamen. Hij noemt het voorbeeld waarin een gemeente elders in het land er bij toeval achter kwam dat een stichting drie jaar lang geen cijfers had ingediend. “Dat was een toevalstreffer. Net zoals ze er in Almere dus pas na publicatie in de pers achter komen dat de schouwburgdirecteur meer salaris opstrijkt dan de burgemeester.”
De redactie van deze krant heeft ambtenaren gevraagd om mondeling toe te lichten hoe stichtingen financieel gecontroleerd worden, maar zij gingen niet op dat verzoek in.

Artikel geplaatst op: 02 oktober 2018 - 10:18

Gerelateerd

Delen