Vrijheidsstrijders WOII vonden hun graf in Markermeer 

Door Marcel Beijer
De bemanning van de Stirling BK710 was in de vroege uren van woensdag 26 mei 1943 op de terugweg vanuit Düsseldorf waar ze hadden deelgenomen aan de mislukte RAF-actie ‘Battle of the Ruhr’ waar maar liefst 759 vliegtuigen bij betrokken waren. De Stirling stortte neer in het Markermeer, op het grondgebied dat nu Almere is.

v.l.n.r: Frederick Williams, Horace Scott, Walter Morse, Jack Uden, Leslie Hadden en Howard Winchester. Hun lichamen liggen waarschijnlijk op Almeers grondgebied. Achteraan staat Charles Percival. Zijn lichaam is al in 1943 geborgen. (Foto: Johan Graas/Stichting Aircraft Recovery Group)


De zeven Engelse bemanningsleden moesten teleurgesteld zijn geweest toen ze vanuit Duitsland de koers naar Engeland weer hadden ingezet. Twee lagen zware bewolking boven Düsseldorf hadden het zicht ernstig belemmerd waardoor het voor de enorme Engelse luchtmacht lastig was om de beoogde doelen te traceren. Daarnaast werden de vliegers gehinderd door een slimme truc van de Duitsers. Die gebruikten afleidingsmarkers en nepvuren. De piloten raakten daardoor hun oriëntatie kwijt. De bommen troffen daardoor niet zozeer de stad Düsseldorf, maar vooral het uitgestrekte gebied er omheen. De 759 vliegtuigen wisten slechts 50 treffers te realiseren. Er werden maar 100 gebouwen vernietigd. De verliezen aan de kant van de RAF waren echter enorm. De Duitse nachtjagers wisten 27 vliegtuigen neer te halen, vooral op de terugweg naar Engeland, 161 bemanningsleden vonden de dood, waaronder de bemanning van de Stirling BK710.


Piloot


Piloot Jack Henry Uden (21) vloog zijn Short Stirling BK710 over Nederland terug naar de basis: RAF Lakenheath in Engeland. Zijn zes kameraden zullen ongetwijfeld somber zwijgend in het toestel hebben gezeten toen ze boven de Noordzee, ten hoogte van Den Helder, vlogen en werden opgemerkt door een Duitse BF 110, met Georg Kraft aan de stuurknuppel. Om 03.04 uur schoot hij de Stirling neer die op dat moment op 800 meter hoogte boven de Noordzee vloog, ter hoogte van Den Helder. Het gewonde toestel week af van koers, trok richting het zuiden en stortte uiteindelijk brandend neer in het Markermeer. Ongeveer 3,5 kilometer van waar nu het gemaal Blocq van Kuffeler, aan de Oostvaardersdijk, ligt. Ruim een maand later, op 20 juni 1943, werd het ontzielde lichaam van schutter Charles John Purcival (26), één van de zeven inzittenden, gevonden bij het Duitse eiland Helgoland, zo’n 50 kilometer ten noorden van Bremerhaven, circa 450 kilometer van het Markermeer. De zes andere bemanningsleden werden als vermist opgegeven. Purcival werd begraven in Hamburg.


Onbekend


Lange tijd was het echter onbekend waar de Short Stirling BK710 was neergestort. Men vermoedde lange tijd dat het toestel boven de Noordzee zou zijn ondergegaan en dat er niets van zou worden teruggevonden. Totdat de KNMR eind 2008 een reddingsoefening deed op het Markermeer. Bij toeval werd daar, 65 jaar na het ongeluk, een deel van de propeller omhoog gehaald. De ingeschakelde Aircraft Recovery Group 1940-1945 concludeerde na onderzoek dat deze propeller onderdeel is van de vermiste Short Stirling BK710. Het toestel ligt op drie meter diepte. Er zijn sterke aanwijzingen dat de stoffelijke resten van de overige zes bemanningsleden zich nog in het wrak bevinden. Daarom is de plek aangemerkt als oorlogsgraf en heeft de gemeente Almere de verantwoordelijkheid gekregen om verstoring van de wraklocatie tegen te gaan.


Berging


De nabestaanden hebben vorig jaar de Nederlandse overheid verzocht om de stoffelijke resten van hun familieleden te bergen. Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken heeft de gemeente Almere laten weten dat de berging van de Short Stirling BK710 in Almere tot één van de zes kansrijke bergingen behoort. De minister hoopt dat de gemeente Almere hier positief tegenover staat en wil meewerken aan de berging van het vliegtuigwrak. Het college van Burgemeester en Wethouders staat hier positief tegenover. “De zeven bemanningsleden hebben gestreden voor onze vrijheid en daar uiteindelijk de ultieme prijs voor betaald. Vrijheid waar wij vandaag de dag nog dankbaar voor zijn en een stevig fundament biedt voor onze samenleving.”
Uiteindelijk beslist de gemeenteraad hierover. Waarschijnlijk gebeurt dit in het tweede kwartaal.


Herdenking


Op 11 november 2011 werd op het eiland Marken een monument onthuld ter nagedachtenis aan de omgekomen bemanningsleden van de BK710. Het propellerblad werd het centrale deel van het monument dat te vinden is bij dorpshuis Het Trefpunt. De namen van de zes als vermist te boek staande bemanningsleden, staan ook bijgeschreven op het RAF herdenkingsmonument te Runnymede, ten zuidwesten van vliegveld Heathrow bij Londen (paneel 167, 151, 127, 130, 170, 164).

 

IN KADER


De bemanning


Jack Henry Uden (Piloot, 21)
Leslie George Hadden (Boordwerktuigkundige, 24)
Walter Edwin Lawrence Morse (Navigator, 25)
Howard Stephen Winchester (bommenrichter, 26)
Frederick Arthur Williams (Radiotelegrafist, 34)
Horace Stephen Scott (Rugkoepelschutter, 28)
Charles John Percival (Staartschutter, 26)


Bronnen: Flevolands Erfgoed, stichting Aircraft Recovery Group, Aircrew Remembrance Society.

Artikel geplaatst op: 26 maart 2019 - 12:33

Gerelateerd

Delen